สำหรับโรงงานหรือธุรกิจที่มีค่าไฟตั้งแต่หลักหมื่น หลักแสน ไปจนถึงหลักล้านบาทต่อเดือน การติดตั้ง Solar Rooftop อาจช่วยลดต้นทุนค่าไฟได้อย่างมีนัยสำคัญ

แต่คำถามว่า “ติดโซลาร์โรงงานคุ้มไหม?” ไม่ควรตอบจากขนาดหลังคา จำนวนแผง หรือคำว่า “คืนทุนประมาณ 3–4 ปี” เพียงอย่างเดียว
สำหรับเจ้าของกิจการหรือผู้บริหาร สิ่งที่ควรถามก่อนคือ
เงินที่ต้องลงทุนเท่าไร → ลดต้นทุนได้ปีละเท่าไร → ความเสี่ยงอยู่ตรงไหน → และผลตอบแทนดีพอเมื่อเทียบกับการนำเงินไปลงทุนอย่างอื่นหรือไม่?
ก่อนอนุมัติโครงการ Solar Rooftop ลองขอให้ผู้เสนอราคาตอบตัวเลข 7 ข้อต่อไปนี้ให้ชัดเจนครับ
1. โรงงานใช้ไฟจริงกี่หน่วยต่อปี?
อย่าเริ่มจากคำว่า “ค่าไฟเดือนละประมาณ 300,000 บาท”
ควรเริ่มจาก บิลค่าไฟย้อนหลังอย่างน้อย 12 เดือน เพราะโรงงานจำนวนมากมีการผลิตไม่เท่ากันทุกเดือน มีช่วง High Season, Low Season, Shutdown หรือ OT
ข้อมูลที่ควรดึงออกมาจากบิล ได้แก่
- จำนวนหน่วยไฟฟ้า (kWh) แต่ละเดือน
- ค่าไฟรวมแต่ละเดือน
- Maximum Demand ถ้ามี
- ช่วงเวลา On-Peak / Off-Peak หากใช้อัตรา TOU
- ค่า Ft
- ค่า Demand และค่าใช้จ่ายอื่นที่เกี่ยวข้อง
เมื่อนำข้อมูล 12 เดือนมารวมกัน เราจะเริ่มเห็นว่าโรงงานมีค่าใช้จ่ายด้านพลังงานจริงปีละเท่าไร และ Solar สามารถเข้าไปลดต้นทุนส่วนใดได้บ้าง
หน่วยไฟฟ้าที่ใช้ต่อปี (kWh/year) และค่าไฟรวมต่อปี (บาท/year)
2. โรงงานใช้ไฟช่วงกลางวันกี่ kW?
นี่เป็นหนึ่งในตัวเลขที่สำคัญที่สุด แต่กลับถูกมองข้ามบ่อยที่สุด
Solar ผลิตไฟเป็นหลักในช่วงกลางวัน ดังนั้นโรงงานที่ใช้ไฟวันละ 24 ชั่วโมง กับโรงงานที่ทำงานเฉพาะกะกลางคืน แม้ค่าไฟเท่ากัน ก็ไม่ควรถูกออกแบบ Solar ขนาดเดียวกัน
สิ่งที่ควรดูคือ Load Profile ว่าในช่วงประมาณเช้าถึงเย็น โรงงานมีโหลดพื้นฐานอยู่ที่กี่ kW และโหลดขึ้นลงอย่างไรตลอดวัน
ตัวอย่างเช่น หากโรงงานมี Base Load กลางวันประมาณ 400–500 kW อย่างสม่ำเสมอ การพิจารณาระบบ Solar ก็จะแตกต่างจากโรงงานที่มี Load เพียง 100 kW ในบางช่วงแล้วกระโดดขึ้น 500 kW เป็นครั้งคราว
ถ้ามีข้อมูล Meter ราย 15 นาทีหรือ 30 นาที จะช่วยออกแบบได้แม่นกว่าการดูค่าไฟรวมรายเดือนมาก
Daytime Load / Base Load ของโรงงาน (kW)
3. ขนาด Solar ที่เหมาะสมจริง ๆ กี่ kWp?
หลังคาติดได้ 1 MW ไม่ได้หมายความว่าโรงงานควรติด 1 MW
จุดประสงค์ของการออกแบบระบบสำหรับธุรกิจส่วนใหญ่ควรเป็นการทำให้ไฟที่ Solar ผลิตออกมา ถูกใช้ภายในโรงงานให้ได้มากที่สุด
ถ้าออกแบบใหญ่เกิน Load กลางวัน อาจเกิดไฟส่วนเกินจำนวนมาก ซึ่งทำให้ผลตอบแทนจริงไม่เป็นไปตาม Financial Model ที่เสนอไว้
ดังนั้นขนาดระบบควรถูกกำหนดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น
- Load กลางวัน
- พื้นที่หลังคา
- เงาบัง
- ทิศทางหลังคา
- กำลังของหม้อแปลงและระบบไฟเดิม
- แผนขยายการผลิตในอนาคต
- ข้อกำหนดในการเชื่อมต่อระบบไฟฟ้า
Recommended Solar Capacity (kWp) ที่สัมพันธ์กับ Load จริง ไม่ใช่ขนาดสูงสุดที่หลังคาวางได้
4. ระบบจะผลิตไฟได้จริงปีละกี่ kWh?
หลังจากรู้ขนาดระบบแล้ว ต้องตอบต่อให้ได้ว่า Solar จะผลิตพลังงานได้ประมาณเท่าไรต่อปี
อย่าดูเพียงกำลังติดตั้ง เช่น 300 kWp หรือ 500 kWp เพราะหน่วย kWp คือขนาดกำลังของระบบ ไม่ใช่จำนวนหน่วยไฟที่ผลิตได้จริง
การประมาณผลผลิตควรใช้ข้อมูลรังสีแสงอาทิตย์ของพื้นที่จริง ร่วมกับทิศทางหลังคา มุมแผง เงาบัง ประสิทธิภาพ Inverter อุณหภูมิ และ System Loss ต่าง ๆ
ตัวอย่างเพื่อให้เห็นวิธีคิดเท่านั้น:
สมมุติ
ระบบ Solar = 500 kWp
สมมุติผลผลิต = 1,450 kWh/kWp/ปี
พลังงานที่ผลิตได้ ≈ 500 × 1,450 = 725,000 kWh/ปี
ตัวเลข 1,450 ในตัวอย่างนี้เป็นเพียงสมมุติฐานเพื่ออธิบายวิธีคำนวณ ไม่ควรนำไปใช้เสนอราคาจริงโดยไม่จำลองระบบตามสถานที่ติดตั้ง
Expected Annual Solar Generation (kWh/year)
5. ไฟที่ผลิตได้ โรงงานจะใช้เองกี่เปอร์เซ็นต์?
ตัวเลขนี้เรียกว่า Self-consumption และเป็นตัวแปรที่มีผลต่อความคุ้มค่าของโครงการอย่างมาก
Solar ผลิตไฟได้ 725,000 หน่วยต่อปี ไม่ได้หมายความว่าโรงงานจะประหยัดค่าไฟได้จากทั้ง 725,000 หน่วยเสมอไป
ต้องดูว่าขณะ Solar ผลิตไฟ โรงงานมี Load รองรับอยู่หรือไม่
ตัวอย่าง:
- Solar ผลิต 725,000 kWh/ปี
- โรงงานใช้เอง 90%
- ไฟ Solar ที่ช่วยลดการซื้อไฟจริง ≈ 652,500 kWh/ปี
ส่วนที่เหลือต้องวิเคราะห์ต่อว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับไฟส่วนเกินภายใต้รูปแบบโครงการและข้อกำหนดของระบบนั้น
Self-consumption Rate (%) และจำนวน kWh ที่สามารถนำมาใช้ลดการซื้อไฟได้จริง
6. เงินลงทุนจริงตลอดโครงการเท่าไร?
CAPEX ไม่ควรดูเพียงคำว่า “ราคา Solar กี่บาทต่อวัตต์”
เจ้าของกิจการควรดูว่าเงินลงทุนที่เสนอครอบคลุมอะไรบ้าง เช่น
- Solar Module
- Inverter
- Mounting Structure
- ตู้ไฟและอุปกรณ์ Protection
- สายไฟ
- Engineering และงานออกแบบ
- งานติดตั้ง
- ระบบ Monitoring
- การทดสอบและ Commissioning
- งานขออนุญาตหรือประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- การรับประกัน
- ค่า Operation & Maintenance ในอนาคต
และอย่าลืมต้นทุนที่มักไม่อยู่ในตัวเลขหน้าปก เช่น การเสริมโครงสร้างหลังคา การซ่อมหลังคาก่อนติดตั้ง ประกันภัย งาน Shutdown ระบบไฟ หรือค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นหากต้องย้ายอุปกรณ์ในอนาคต
การเลือก Proposal ที่ราคาต่ำที่สุดจึงไม่จำเป็นต้องหมายถึงต้นทุนตลอดอายุโครงการต่ำที่สุด
Total CAPEX + ค่า O&M และค่าใช้จ่ายตลอดอายุโครงการ
7. ประหยัดสุทธิปีละเท่าไร และคืนทุนจริงกี่ปี?
เมื่อได้ตัวเลขข้อ 1–6 แล้ว จึงค่อยคำนวณความคุ้มค่า
สูตรแบบง่ายคือ
= หน่วยไฟ Solar ที่โรงงานใช้เอง × มูลค่าค่าไฟที่สามารถหลีกเลี่ยงได้เงินประหยัดสุทธิต่อปี
= เงินประหยัดขั้นต้น − ค่าใช้จ่ายในการดูแลระบบ − ค่าใช้จ่ายอื่นที่เกี่ยวข้องSimple Payback
= เงินลงทุนสุทธิ ÷ เงินประหยัดสุทธิต่อปี
ลองดูตัวอย่างสมมุติ:
| ขนาดระบบ | 500 kWp |
| ผลิตไฟ | 725,000 kWh/ปี |
| Self-consumption | 90% |
| นำไปลดการซื้อไฟ | 652,500 kWh/ปี |
| สมมุติมูลค่าไฟที่หลีกเลี่ยงได้ | 4.00 บาท/kWh |
| ประหยัดขั้นต้น | ประมาณ 2.61 ล้านบาท/ปี |
| สมมุติค่าใช้จ่ายประจำปี | 150,000 บาท/ปี |
| ประหยัดสุทธิ | ประมาณ 2.46 ล้านบาท/ปี |
| สมมุติเงินลงทุน | 10.5 ล้านบาท |
| Simple Payback | ประมาณ 4.3 ปี |
ตัวเลขทั้งหมดในตัวอย่างเป็นตัวเลขสมมุติเพื่ออธิบายหลักการเท่านั้น ไม่ใช่ราคาเสนอขายหรือผลตอบแทนที่รับประกัน
สำหรับโครงการจริง เจ้าของกิจการไม่ควรหยุดแค่ Simple Payback แต่ควรดูเพิ่มเติมอย่างน้อย
- IRR (Internal Rate of Return)
- NPV (Net Present Value)
- Cash Flow รายปี
- ค่าบำรุงรักษา
- ประสิทธิภาพระบบที่ลดลงตามอายุ
- ต้นทุนเงินทุนหรือดอกเบี้ย
- สมมุติฐานราคาค่าไฟในอนาคต
Annual Net Saving + Payback Period + IRR + NPV
ข้อผิดพลาดที่ทำให้ ROI Solar ดูดีกว่าความเป็นจริง
ก่อนอนุมัติงบ ลองตรวจ Proposal ว่ามีลักษณะเหล่านี้หรือไม่
- ใช้บิลค่าไฟเพียงเดือนเดียวในการประมาณทั้งปี
- ไม่ได้ดู Load Profile กลางวัน
- สมมุติว่าไฟ Solar ทุกหน่วยถูกใช้ได้ทั้งหมด
- ใช้ค่าไฟต่อหน่วยที่สูงเกินกว่าต้นทุนที่โรงงานหลีกเลี่ยงได้จริง
- ไม่แยก Energy Charge กับ Demand Charge
- ไม่ได้รวมค่า O&M หรือค่าใช้จ่ายในอนาคต
- ไม่มีสมมุติฐานเรื่องประสิทธิภาพระบบ
- ไม่มี Sensitivity Analysis หากผลผลิตต่ำกว่าที่คาดหรือค่าไฟเปลี่ยน
ถ้ามีหลายข้อในรายการนี้ อย่าเพิ่งอนุมัติโครงการจากตัวเลข Payback ที่อยู่หน้า Proposal
Solar ลด Demand Charge ได้ด้วยหรือไม่?
ประเด็นนี้ควรแยกออกจากการประหยัดหน่วยไฟอย่างชัดเจน
Solar สามารถช่วยลดกำลังไฟที่ดึงจาก Grid ในช่วงที่ Solar กำลังผลิตได้ แต่ไม่ได้หมายความว่า Maximum Demand ที่ใช้คิดค่าไฟจะลดลงในสัดส่วนเดียวกับขนาด Solar เสมอไป
หาก Peak Demand ของโรงงานเกิดในช่วงที่ Solar ผลิตต่ำ เช่น ช่วงเย็น วันที่ฝนตก หรือเกิดจากกระบวนการผลิตบางช่วง ค่า Demand อาจไม่ได้ลดลงตาม Financial Model ที่ตั้งไว้
ดังนั้นหาก Proposal นำ Demand Saving มาเป็นส่วนสำคัญของผลตอบแทน ควรขอดูวิธีคำนวณจาก Load Profile ให้ชัดเจน
แล้วแบบไหนถึงเรียกว่า “คุ้ม” สำหรับเจ้าของกิจการ?
ไม่มี Payback ตัวเลขเดียวที่เหมาะกับทุกบริษัท
บางบริษัทอาจยอมรับโครงการที่คืนทุน 5–6 ปี เพราะมีเงินสดและต้องการลดต้นทุนระยะยาว
บางบริษัทมีโครงการอื่นที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า จึงอาจกำหนด IRR หรือระยะคืนทุนที่เข้มงวดกว่า
วิธีคิดที่ถูกต้องจึงไม่ใช่ถามว่า
“Solar คืนทุนกี่ปี?”
แต่ควรถามว่า
ข้อมูลอะไรที่ควรเตรียมก่อนขอประเมิน Solar โรงงาน?
หากต้องการให้การประเมินมีความแม่นยำมากขึ้น เตรียมข้อมูลเบื้องต้นดังนี้
- บิลค่าไฟย้อนหลัง 12 เดือน
- เวลาทำงานของโรงงานและจำนวนกะ
- Load Profile หากมี
- กำลังหม้อแปลง
- Single Line Diagram หากมี
- พื้นที่และแบบหลังคา
- แผนเพิ่มเครื่องจักรหรือขยายกำลังผลิตในอนาคต
ข้อมูลเหล่านี้มีประโยชน์กว่าการเริ่มต้นด้วยคำถามว่า “500 kW ราคาเท่าไร?” เพราะช่วยให้สามารถออกแบบระบบจากการใช้พลังงานจริงก่อนเข้าสู่ขั้นตอนเสนอราคา
สรุป: ก่อนอนุมัติงบ Solar โรงงาน ต้องรู้ 7 ตัวเลขนี้
- หน่วยไฟและค่าไฟต่อปี
- Daytime Load / Base Load
- ขนาด Solar ที่เหมาะสม
- พลังงานที่คาดว่าจะผลิตได้ต่อปี
- Self-consumption Rate
- CAPEX + ค่าใช้จ่ายตลอดโครงการ
- Annual Saving + Payback + IRR + NPV
ถ้าตัวเลขเหล่านี้ยังตอบไม่ได้ การถามว่า “ติด Solar คุ้มหรือไม่?” ก็ยังเร็วเกินไปครับ
กำลังพิจารณาติด Solar Rooftop สำหรับโรงงานในระยอง?
หากคุณกำลังประเมินโครงการ Solar สำหรับโรงงาน โกดัง หรือธุรกิจในจังหวัดระยองและพื้นที่ใกล้เคียง สามารถส่ง บิลค่าไฟย้อนหลัง + เวลาทำงานของโรงงาน มาให้ทีม SolarRayong ประเมินเบื้องต้นได้ครับ
เราจะช่วยดูว่า Load ของธุรกิจเหมาะกับระบบประมาณกี่ kW และช่วยประเมินตัวเลขเบื้องต้นสำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจลงทุน
ส่งบิลค่าไฟทาง LINE
โทร 083-013-7943
ประเมินเบื้องต้นจากข้อมูลการใช้ไฟ ไม่มีค่าใช้จ่าย